Je ligt eindelijk in bed en dan begint het: een kriebelend, onrustig gevoel in je benen, en je moet ze bewegen. Dat heet het rustelozebenensyndroom (RLS), ook wel restless legs. Het is niet gevaarlijk, maar het kan je nachtrust flink verstoren. Gelukkig zijn er dingen die je zelf kunt doen om de klachten te verminderen.
De huismiddeltjes omvatten voldoende bewegen overdag, het masseren van je benen, een warm bad en het strekken van de spieren voor het slapengaan. Ook koffie, alcohol en roken laten staan kan schelen. Heb je ernstige of aanhoudende klachten, dan is het verstandig om naar je huisarts te gaan om een onderliggende oorzaak uit te sluiten.
In het kort
- Beweeg voldoende overdag, maar sport niet intensief vlak voor het slapengaan.
- Laat koffie, energiedrankjes en alcohol staan en stop met roken.
- Massage, warmte of kou en rekken voor het slapen kunnen tijdelijk verlichting geven.
- Neem geen ijzer of andere supplementen op eigen houtje; laat eerst je bloed nakijken.
- Houd je na een paar maanden nog veel last, ga dan naar je huisarts.
Wat zijn rusteloze benen en armen?
Rusteloze benen en armen worden gekenmerkt door een onweerstaanbare drang om je ledematen te bewegen. Dit gaat vaak gepaard met een kriebelend, tintelend of branderig gevoel. De klachten komen vooral als je stil zit of ligt en zijn ’s avonds en ’s nachts in bed het ergst. Bewegen geeft even verlichting. Sommige mensen schoppen ook in hun slaap met hun benen en zijn daardoor overdag moe.
Oorzaken van rusteloze benen en armen
Vaak is niet duidelijk waar rusteloze benen vandaan komen. Wel zijn er dingen die de kans vergroten of de klachten erger maken, zoals ijzertekort, zwangerschap, diabetes en bepaalde medicijnen, bijvoorbeeld sommige middelen tegen depressie of psychose. Het komt ook vaker voor bij ouderen en zit vaak in de familie. Andere mogelijke oorzaken en factoren zijn:
- Neurologische aandoeningen, zoals de ziekte van Parkinson, multiple sclerose of perifere neuropathie
- Bloedarmoede door ijzertekort
- Ernstige nierproblemen
- Reumatoïde artritis
- Roken, alcohol, koffie, overgewicht en weinig bewegen
Als je last hebt van stress of angst, kan dit ook bijdragen aan rusteloze benen en armen. Probeer ontspanningstechnieken zoals diepe ademhaling of meditatie om het stressniveau te helpen verminderen.
Huismiddeltjes tegen rusteloze benen
Eenvoudige huismiddeltjes kunnen de symptomen van rusteloze benen en armen helpen verlichten. Een warm bad nemen of een verwarmingskussen of ijspakking op het getroffen gebied gebruiken, kan tijdelijke verlichting bieden.
Als je rookt, kan stoppen met roken de ernst van je klachten helpen verminderen. Hetzelfde geldt voor minder of geen koffie, energiedrankjes en alcohol. En als je diabetes hebt of een ander gezondheidsprobleem, kan het behandelen van die onderliggende aandoening ook helpen.
Soorten huismiddeltjes tegen rusteloze benen en armen
Je kunt thuis een aantal dingen doen om rusteloze benen en armen te verlichten. Hier zijn verschillende soorten huismiddeltjes die kunnen helpen:
- Regelmatig bewegen
- Breng warmte of kou aan op je benen en armen
- Het getroffen gebied masseren
- Supplementen alleen na bloedonderzoek
- Je voeding aanpassen
- Rekken
- Medicijnen via de huisarts
Regelmatig bewegen
Voldoende bewegen overdag helpt om rusteloze benen en armen te verminderen. Kun je niet regelmatig sporten, maak dan elke dag een korte wandeling of doe een paar eenvoudige rekoefeningen. Een zware training vlak voor het slapengaan raden huisartsen af, dus plan intensief sporten liever eerder op de dag.
Breng warmte of kou aan op je benen en armen
Gebruik een verwarmingskussen of ijspakking op het getroffen gebied gedurende 20 minuten. Dit kan pijn en spierkrampen helpen verlichten.
Het getroffen gebied masseren
Masseer je benen of armen, of neem een warm bad, eventueel met Epsom-zout. Dit kan helpen de spieren te ontspannen en het ongemak te verminderen.
Supplementen alleen na bloedonderzoek
Een tekort aan ijzer kan rusteloze benen veroorzaken of erger maken. Met bloedonderzoek kan je huisarts nagaan of dat bij jou speelt. Begin niet op eigen houtje met ijzertabletten of andere supplementen. Of middelen zoals magnesium of vitamine B12 helpen tegen rusteloze benen, is niet duidelijk. Laat dus eerst je bloed onderzoeken, zodat je weet of er echt een tekort is.
Je voeding aanpassen
Gevarieerd eten met genoeg ijzerrijke producten, zoals vlees, peulvruchten, volkorenbrood en groene groenten, helpt een ijzertekort te voorkomen. Vermijd bovendien cafeïne en nicotine. Koffie, energiedrankjes en roken kunnen de klachten erger maken.
Rekken
Zorg er ten slotte voor dat je je uitrekt voordat je naar bed gaat. Dit zal helpen de spieren los te maken en te voorkomen dat ze strak worden en onrustige benen of armen veroorzaken.
Medicijnen via de huisarts
Helpen de huismiddeltjes na een paar maanden niet genoeg, dan kan je huisarts medicijnen voorschrijven. Dat zijn meestal middelen die ook bij epilepsie of de ziekte van Parkinson worden gebruikt. Ze kunnen bijwerkingen geven, zoals duizeligheid en slaperigheid, en op den duur kunnen de klachten soms juist erger worden. Daarom bespreekt je arts met je of medicijnen in jouw geval de moeite waard zijn. Op Thuisarts lees je meer over de medicijnen die de huisarts kan voorschrijven en hun bijwerkingen.
Vrij verkrijgbare pijnstillers of spierverslappers worden door huisartsen niet als behandeling voor rusteloze benen genoemd. Wil je toch iets proberen, vraag dan eerst je huisarts of apotheek om advies.
Wanneer moet je naar een arts voor rusteloze benen en armen?
Als je last hebt van rusteloze benen of armen, kun je thuis een aantal dingen doen om de klachten te verlichten. Heb je de adviezen een paar maanden gevolgd en houd je toch veel last, of denk je dat een medicijn dat je gebruikt de oorzaak is, maak dan een afspraak bij je huisarts. Stop niet zelf met dat medicijn. Ga ook naar de huisarts als je vermoedt dat je een ijzertekort hebt, bijvoorbeeld omdat je vaak moe en bleek bent of zware menstruaties hebt.
Je arts kan met je zoeken naar een onderliggende oorzaak en bespreken welke behandeling past. In sommige gevallen kunnen rusteloze benen of armen wijzen op een andere aandoening, zoals ijzertekort of een nierprobleem.
Een rustige avond helpt mee
Omdat de klachten vooral ’s avonds en ’s nachts opspelen, loont het om naar je avondroutine te kijken. Ga zoveel mogelijk op vaste tijden naar bed en sta op vaste tijden op, ook in het weekend. Bouw de avond rustig af: geen zware training meer, geen koffie of energiedrank na het avondeten en liever geen glas wijn voor het slapen.
Met jonge kinderen of een drukke baan is dat makkelijker gezegd dan gedaan. Begin dan klein, bijvoorbeeld met tien minuten rekken of een warme douche voordat je gaat liggen. Lig je toch onrustig, sta dan even op en loop een rondje door het huis. Bewegen geeft verlichting, dus dat levert vaak meer op dan blijven liggen. Ben je zwanger, dan heb je misschien vaker last van rusteloze benen. Bespreek dat met je verloskundige of huisarts voordat je iets gaat gebruiken.
Lig je vaak wakker? Lees ook 17 eenvoudige tips om beter te slapen.
Veelgestelde vragen
Zijn rusteloze benen gevaarlijk?
Nee, rusteloze benen zijn niet gevaarlijk, maar ze kunnen je slaap flink verstoren. Soms wijzen ze op een onderliggende oorzaak, zoals ijzertekort of een nierprobleem.
Mag ik koffie drinken als ik onrustige benen heb?
Cafeïne kan de klachten erger maken. Je kunt koffie en energiedrankjes daarom beter laten staan, net als alcohol.
Helpt magnesium tegen rusteloze benen?
Dat is niet duidelijk. Neem supplementen zoals magnesium of ijzer niet op eigen houtje, maar laat eerst via je huisarts onderzoeken of je een tekort hebt.
Waarom zijn rusteloze benen ’s nachts erger?
De klachten komen vooral als je stil zit of ligt. In bed lig je lang stil, en daarom zijn ze ’s avonds en ’s nachts meestal het ergst.
Reageer